Zatoki – budowa i funkcje

Zatoki przynosowe to upowietrznione jamy w obrębie czaszki, które łączą się z jamą nosa otworami zwanymi ujściami zatok. Można wyróżnić następujące zatoki przynosowe: klinowe, czołowe, szczękowe oraz komórki sitowe. Wnętrze zatok przynosowych wysłane jest błoną śluzową, która stanowi przedłużenie błony śluzowej jamy nosa. Funkcja tych struktur nie jest do końca wyjaśniona, jednak przyjmuje się, że mają one istotny wpływ w nawilżaniu, ogrzewaniu wdychanego powietrza, stanowią swoistą barierę termoizolacyjną oraz ochronną dla mózgoczaszki i oczodołów. Schorzenia zatok są związane z zamknięciem naturalnych ujść do jamy nosa oraz zaburzonym transportem śluzu. Najczęściej wywołuje je stan zapalny. Proces zapalny błony śluzowej zatok zawsze obejmuje także jamy nosa.

Rodzaje zapaleń

Przyjmując jako kryterium czas trwania schorzenia, zapalenia zatok przynosowych możemy podzielić na:

  • ostre zapalenie zatok –to infekcja, która zaczyna się nagle i trwa do 4 tygodni, która przy prawidłowo leczona nie pozostawia następstw.
  • nawracające ostre zapalenie zatok – gdy w ciągu roku występują 4 lub więcej epizody zapalenia zatok, trwające od 7 do 10 dni, nie będące przewlekłym zapaleniem zatok.  
  • zapalenie podostre – trwa 4 – 12 tygodni. Po takim okresie choroby nie dochodzi do zmian przetrwałych i możliwa jest regeneracja błony śluzowej zatok.  
  • przewlekłe zapalenie zatok – to najczęściej efekt nieprawidłowo leczonego ostrego (często nawracającego) lub podostrego zapalenia zatok. Ten proces trwa dłużej niż 12 tygodni.
  • zaostrzenie przewlekłego zapalenia zatok – gdy przewlekłe zapalenie zatok nagle się pogarsza, zaostrzają się objawy, podnosi gorączka i nasila ból. Po prawidłowym leczeniu następuje powrót do stanu wyjściowego, nie do pełnego zdrowia.

Objawy

Typowe objawy zapalenia zatok to:

  • niedrożność nosa, która powoduje uporczywy, obfity katar, kataralna gęsta wydzielina z nosa często spływa po tylnej ścianie gardła, powodując uczucie ucisku lub rozpierający ból w obrębie twarzy, upośledzony węch, kaszel, gorączkę, ból głowy, nasilający się zwłaszcza przy jej schylaniu. Nieleczone lub niewłaściwie leczone ostre zapalenie zatok przynosowych przechodzi w zapalenie przewlekłe.